DE SMAAK VAN VIPASSANĀ
De eerwaarde P.K.K. Mettavihari
De oorspronkelijke transcripties werden gemaakt in het
engels door Marjó Oosterhoff, lay-out en gereed gemaakt voor uitgave door Frits
Koster, en uitgegeven door de Buddhavihara Foundation in samenwerking met de
Stichting Jonge Boeddhisten Nederland en het Vipassanā Meditatiecentrum aan de
Kamerlingh Onnestraat 71 te Groningen. De oorspronkelijke titel was a taste of vipassanā, uitgegeven in juli
1993. Vertaald in 2003 door Rien Loeffen.
Wilt u
meer weten over vipassanā meditatie, of wil je weten waar meditatie wordt
beoefend, neem dan contact op met:
Stichting
Sangha-Metta
Buddhavihara
St.Pieterpoortsteeg
29-1
1012
HM Amsterdam
tel. 020-6264984
E-mail: gotama@xs4all.nl/~gotama
Website: www.xs4all.nl/~gotama
N.B.
Simsara[1][1] is een periodiek tijdschrift wat informatie
geeft over de verschillende meditatie activiteiten in Nederland. Web-site:
http://siminfo@wanadoo.nl
Al meer
dan dertig jaar verkeren we in Nederland in de gelukkige omstandigheid dat we
de zeer eerwaarde P.K.K. Mettavihari onder ons hebben, een meester in de
vipassanā meditatie.
Voorwoord
Als
leraar van het klassieke boeddhisme heeft hij verschillende sterke punten:
-
Mettavihari benadrukt altijd de praktijk boven de theorie. In feite is dit ook
nodig in onze (intellectuele) westerse cultuur.
-
Leerlingen die alleen maar geïnteresseerd zijn in het verkrijgen van psychische
krachten door middel van meditatie zijn automatisch ontmoedigd door zijn lessen
die wijzen naar vrijheid en mededogen.
- Er
is een natuurlijke weerstand in ons wanneer we werken op het pad van zuivering.
Veel leerlingen vinden excuses om dit werk niet te hoeven doen. De eerwaarde
Mettavihari is uitmuntend in het geven van de juiste aanmoediging zodat zijn
leerlingen de motivatie vinden om door te gaan.
- En
als laatste punt wil ik opmerken dat onze leraar in staat is om de leringen zo
te vertalen dat ze ons direct aanspreken. Hij doet dit zonder de leringen enig
geweld aan te doen. In feite presenteert hij ze ons op een heel eenvoudige en
krachtige wijze.
Met
deze uitmuntende leraar in ons midden is het niet nodig om naar Azië te gaan om
meditatie te beoefenen. De retraites onder begeleiding van de eerwaarde
Mettavihari trekken veel leerlingen aan in zowel Europa als Amerika en Azië.
We
beseffen dat de aanwezigheid van de eerwaarde Mettavihari zal resulteren in een
groter wordend gewaarzijn, mededogen en wijsheid in onze cultuur. Als zijn leerlingen
zijn we hem hiervoor zeer dankbaar.
Henk Barendregt.
Een boeddhistische leraar in het westen
door Frits Koster
Gedurende
zijn leven stelde de Boeddha dat het boeddhisme een religie is die beoefend kan
worden door iedereen ongeacht kleur, ras of nationaliteit. Na zijn dood heeft
het boeddhisme zich geleidelijk verspreid, maar het heeft tot de twintigste
eeuw geduurd voordat het de geest van de westerse mens heeft geraakt. Ik wil
hier bespreken hoe het boeddhisme zich in Nederland vestigde en hoe het
wezenlijke van deze manier van leven opgenomen kan worden in het westen.
Als we
terugkijken op de vestiging van het Theravada boeddhisme, dat in Nederland
geïntroduceerd werd vanuit Thailand, dan moeten we terug gaan naar het jaar
1973.
In
juli van dat jaar werd een Thaise bhikkhu
(monnik) genaamd Phra Maha Theerapan Mettavihari gevraagd om voor de Thaise sangha (kloosterorde) naar Nederland te
gaan. Het oorspronkelijke verzoek werd gedaan door de Thaise gemeenschap in
Nederland. De eerwaarde Mettavihari was nog erg jong, maar toch al een ervaren
en geleerde monnik, met een behoorlijke internationale ervaring, toegevoegd aan
zijn diepgaande studie op het gebied van Pali teksten en de beoefening van samatha en vipassanā meditatie.
In de
maanden na zijn aankomst hier in Nederland moest er een geschikte plaats of
tempel voor boeddhistische monniken gevonden worden. Daarom verbleef hij enige
tijd in de Thaise ambassade in Den Haag, tot er een Thaise tempel werd ingehuldigd
in Waalwijk, een stadje in het zuiden van Nederland, niet ver van de Duitse en
Belgische grens. In 1974 kreeg deze tempel de naam Buddharama. De eerwaarde
Mettavihari werd benoemd tot abt en ook als leider van de Thaise sangha in Europa. Hij woonde daar met
twee andere monniken, de eerwaarde Ariyavamso en de eerwaarde Sumangalo, en
voltrok boeddhistische ceremonies en onderwees meditatie en boeddhistische
filosofie.
Al
snel bleek de tempel te klein voor het grote aantal bezoekers en deelnemers aan
de ceremonies. In 1980, met medewerking van de Waalwijkse gemeente en de Thaise
ambassade werd het mogelijk gemaakt om een groter en passender onderkomen te
vinden in de Loeffstraat, wat omgebouwd werd tot een boeddhistische tempel.
Gedurende
de jaren is de eerwaarde Mettavihari zich meer en meer gaan wijden aan het
onderricht van vipassanā (inzicht) meditatie aan westerlingen. Zijn werk volgt
de traditie van de inmiddels overleden eerwaarde Mahasi Sayadaw, wiens
leerling, de eerwaarde U Asabha Mahathera grote bekendheid verwierf als
voornaamste leraar in Wat Vivek Asom te Chonburi, Thailand. De eerwaarde
Mettavihari was een van zijn eerste leerlingen daar.
Terwijl
de Thaise boeddhisten in Nederland meer geïnteresseerd waren in de ceremoniën
en de pujas (vieringen), bleken de
westerlingen meer aangetrokken door de rijkdom van de boeddhistische meditatie.
In deze eerste dagen reisde de eerwaarde Mettavihari veelvuldig door het land
om meditatie te onderwijzen. Kleine meditatiegroepen werden opgericht in steden
als Amsterdam, Utrecht, Leiden, Groningen en Tilburg, en programma’s voor
meditatie bijeenkomsten werden opgesteld onder de leiding van de eerwaarde
Mettavihari. Deze beweging heeft een voortdurende groei meegemaakt, en bestaat
nu uit vele activiteiten zoals wekelijkse bijeenkomsten, weekend retraites, en
meer intensieve (10 - 30 daagse) retraites die regelmatig plaatsvinden op
verschillende locaties door het gehele land. Het lijkt erop dat de mogelijkheid
om je eigen geest te bestuderen en te onderzoeken erg goed past bij de
kritische en analytische structuur van het westerse denken.
De
eerwaarde Mettavihari heeft verschillende toegewijde Nederlandse mediterenden
opgeleid tot meditatie leraren en in de stad Groningen werd een
meditatiecentrum gerealiseerd onder zijn patronage. Oorspronkelijk was dit
gevestigd aan de Parallelweg. Na de verwoesting van een groot deel van het
gebouw door brand, is het nu verhuisd naar de Kamerlingh Onnestraat 71. Deze
nieuwe vestiging werd formeel geopend op 28 februari 1993. Een van zijn eerste
leerlingen, Frits (voorheen Jhananando) heeft hier de leiding.
In de
zomer van 1982 nam de eerwaarde Mettavihari een belangrijke stap. Om zich beter
te kunnen concentreren op meditatieactiviteiten legde hij zijn positie als abt
van de Buddharama tempel naast zich neer, en kort daarna vestigde hij een nieuw
centrum aan de Prinsengracht in het hart van Amsterdam. Vanwege de groter
wordende interesse in meditatie en de groeiende Thaise gemeenschap in Amsterdam
vond hij het nodig om te verhuizen naar een grotere huisvesting in de
St.Pieterspoortsteeg 29-1. Dit centrum werd Buddhavihara genoemd en werd
geropend onder patronage van de inmiddels overleden Somdet Phra Buddhacarn, abt
van Wat Mahadhatu te Bangkok.
De
laatste ontwikkelingen zijn de volgende: Ook dit centrum werd te klein om het
stijgende aantal bezoekers te kunnen ontvangen. Daarom kocht de Buddhavihara
stichting een grote boerderij op een prachtig stukje land in Den Ilp, een klein
dorpje ten noorden van Amsterdam. De eerwaarde Mettavihari die in 1987 was
geëerd met de titel (en rang) van Phra Khru Kraisavilesa Mettavihari (hij die
de Dhamma onderwijst als een leeuw), woonde hier met zijn leerling de eerwaarde
Kirano, evenals Jhananando een Nederlandse boeddhistische monnik.
Het
voormalige centrum in de St. Pieterspoortsteeg is nog steeds in gebruik als
tempel en meditatiecentrum, en wordt gerund door Joke Hermsen (Jotika), die als
boeddhistische non 8 leefregels onderhoudt, en in de Buddhavihara woont en
werkt.
Hier neem ik bij de vertaling het verhaal
even over omdat hier uitgeweid wordt over de boerderij in Den Ilp. Buddhavihara
is intussen verhuisd naar de papaverweg in Amsterdam-noord. Zowel Jhananando
als Kirano zijn inmiddels uitgetreden als monnik. Jhananando, nu Frits Koster,
woont en werkt in Groningen, en organiseert nog veelvuldig retraites en
weekenden en is nog steeds verbonden met het meditatiecentrum aan de Kamerlingh
Onnestraat in Groningen. Kirano woont in Amsterdam en is nog vaak te vinden in
de Buddhavihara aan de papaverweg.
Nog altijd komen veel mensen naar de nieuwe
Buddhavihara om Mettavihari te bezoeken of om belangrijke boeddhistische
feesten zoals Wesak, Songkran en Loy Kratong te vieren. Op dit moment, we
schrijven 2003, worden nog veel retraites georganiseerd onder leiding van de
eerwaarde Mettavihari in het ITC te Naarden, waarbij Jotika de organisatie in
handen heeft.
De introductie eindigt met:
Het is
opmerkelijk om te zien hoe zowel westerlingen als oosterse mensen samen gevoed
kunnen worden in hun geloof en beoefening van het boeddhisme. Dankzij het werk
van de eerwaarde Mettavihari, geholpen door de vele Thaise, Chinese en
Nederlandse volgelingen, kunnen we zeggen dat het Theravada boeddhisme een
veilige bodem heeft gevonden in het westen.